Uploader: Theo
Country: Spain
Uploaded: May 11, 2018
Price: Free

Please, verify you are not robot to load rest of pages

download kelile ve dimne pdf

KELĐLE VE DĐMNE
BEYDEBÂ
Beydebâ -Đbnü'l-Mukaffa
Çeviri-inceleme
Said Aykut
- 2. Baskı ŞULE YAYINLARI
Temmuz 2003
Đçindekiler :
SUNUŞ
GĐRĐŞ
ESERĐN ASIL DĐLĐ, ADI VE YAZARI
KĐTABIN ASLINDAKĐ BÖLÜM ĐSĐMLERĐ
ESERĐN ÇEVĐRĐLERĐ
ĐBNÜ'L-MUKAFFA
ĐBNÜ'L-MUKAFFA'NIN ESERLERĐ
KELĐLE VE DĐMNE'DE OKUMUŞ-SULTAN ĐLĐŞKĐSĐ
MUKADDĐME
BERZEVEYH'ĐN HĐNDĐSTAN'A GÖNDERĐLMESĐ
KĐTABI ÇEVĐREN ABDULLAH ĐBNÜ'L-MUKAFFA'NIN TAKDĐMĐ
BERZEVEYH
BAŞKASININ ĐŞĐNE KARIŞMA
ASLAN ĐLE DĐMNE
DĐMNE'NĐN DURUMUNUN ARAŞTIRILMASI
TASMALI GÜVERCĐN
BAYKUŞ VE KARGALAR
MAYMUN ĐLE KAPLUMBAĞA
ABĐD ĐLE GELĐNCĐK
TARLA FARESĐ ĐLE KEDĐ
HÜKÜMDAR ĐLE KUŞ FENZE
ARSLAN ĐLE ÂBĐD ÇAKAL
ÎLÂZ, BĐLÂZ VE ÎRAHT
DĐŞĐ ARSLAN, AVCI VE ÇAKAL
ZÂHĐD ĐLE MĐSAFĐR
SEYYAH ĐLE KUYUMCU
ŞEHZADE ĐLE ARKADAŞLARI
GÜVERCĐN, TĐLKĐ VE BALIKÇIL
KĐTABIN SONU
2
SUNUŞ
Kelile ve Dimne yüzyılların eskitemediği bir siyaset ve ahlâk kitabı. Her ne kadar sadece
masal kitabı olarak telakki edildiği, zaman zaman yapılan özensiz çevirilerle özünden çok şey
kaybettiği ve sıradanlaştırıldığı gerçeği ile yüz yüze gelsek de eseri yeniden ele alma ve
doyurucu bir girişle Türk okuruna sunma arzumuz asla pörsümemişti. Zira Kelile ve
Dimne'nin mesajı hâlâ tartışılmakta olan bir mevzu ile ilgiliydi: Aydının otoriteyle ilişkisi
nasıl olmalıdır? Otorite sırf öğütle doğruya yönlendirilir mi? Siyasette entrikanın yeri ne,
ahlâkın yeri ne? Đşte bu sorular elinizdeki kitabın derin yanına işaret ediyor. Oysa bugüne
kadar Kelile ve Dimne'nin kıssa yönü öne çıkarıldı.
Đbnü'l-Mukaffa, çevirdiği ve yer yer eklemelerle mükemmel hale getirdiği kitabın akıbetini
sezdiği için olsa gerek daha en başta okuma rehberi koymuş, okuyucuları kısımlara ayırmış.
Biz de Kelile ve Dimne'yi bu defa farklı bir gözle okuyun diye Arapça aslından çevirttik ve
geniş bir incelemeyle sunduk. Bu yönüyle Türkçe’deki en itinalı çeviri ve inceleme budur
diyoruz.
3
GĐRĐŞ
Kelile ve Dimne tarih boyunca en çok okunan, çevrilen ve uyarlaması yapılan üç-beş kitap
arasındadır. Temel konusu ahlak ve siyâsettir.
Hükümdar ile aristokrat bir aydın arasında vuku bulması temenni edilen istişare sohbetleridir
eserin özü. Otorite kaynağına yakınlık, uzaklık; otoritenin devamını sağlayan temel ilkeler;
halk -hükümdar ilişkisi, hükümdar vüzerâ ilişkisi, siyâsî ihtiraslar, ehliyet, beceriklilik, ihanet;
hile v.b. konular kitap boyunca uzayan sohbetin temel mevzûlarıdır.
Bu kitapla ilgili araştırma yapanların en ünlüleri; Silvestre de Sacy, Henry Zotenberg, J.
Hertel, Th. Benfey, Theodor Nöldeke, Cari Brockelmann, Keith-Falconer, William Wright,
Ignazio (büyük) Guidi, Papaz Luis Şeyho el Mardînî ve Ludwig Kosegarten'dır.1 Luis Şeyho
dışında Araplardan Kelile ve Dimne üzerine - oryantalistler kadar ???
Bu saydıklarımız, Mardinli Papaz Luis Şeyho hâriç Avrupalı oryantalistlerdir. Geçen asırda
ve bu asrın ilk yarısında yaşamışlardır.
Ayrıntılı bilgi için şu kitaplara bkz.; Dr. Abdurrahman Bedevi, Mevsûatu'1-Müs teşrıkîn,
Beyrut, Daru'1-Ilm 1993; Necib el-Akikî, el-Müsteşrkûn, (3 cilt) Kahire, Dâru'l-Maârif, 1980;
Luis Şeyho ve Arap kültürüne katkıları için bkz.; Hannâ el-Fâhûrî, el-Câmi fi Târihi'l-Edebi'lArabî, Beyrut, 1995, c. 2, s. 287. muvaffakiyetli olmasa da - görüş serdedenler arasında
şunları sayabiliriz: Mahmud Teymûr, Abdullah Mahmud Đsmail, Dr. Muhammed Sabri, Tâhâ
Hüseyin, Abdulvahhab Azzam, Muhammed Kürd Alî, Hannâ el-Fâhûrî ve Muhammed elMarsafî.2
4
ESERĐN ASIL DĐLĐ, ADI VE YAZARI
Bu kitap iki bin sene önce -Berzeveyh'e göre- Beydebâ ya da Bidpâ isimli bir Hint bilgesi
tarafından Debşelîm adlı Hint kralına Sanskritçe olarak sunuldu. Rivayetlere göre
Makedonyalı Đskender'in gidişinden sonra halkın başına geçen Debşelîm sınır tanımaz bir
despot olmuştu. Beydebâ, bu azgını usûlüne uygun bir şekilde uyarmak, hatâlarından
vazgeçirmek için bu kitabı yazdı. Eski çağların Brahmanları gibi o da öğütlerini hayvanların
dilinden verdi. Bilindiği gibi Brahmanlar ruh göçüne inandıkları için hikmeti ve nükteyi
hayvanların ağzından vermekteydiler.3
Đslam Ansiklopedisi'nin Cari Brockelmann tarafından hazırlanan Kelile ve Dimne maddesinde
eserin Sanskritçe adının "Karataka ve Damanaka" olduğu belirtiliyor. Bunlar başkahraman
olan iki çakalın isimleridir. Th. Benfey'in, Sanskritçe'den yaptığı çevirinin giriş kısmında uzun
uzadıya değindiği gibi Avrupa, hatta dünya edebiyatında hayvanların konuşturulduğu masal
motiflerinin kaynağı Hindistan'dır.4
Eserin aslına dair ilk ciddi çalışma Hertel tarafından yürütülmüştür. Đlk bulgular, bir giriş ile
her biri "tantra" yani "insan zekasının kullanacağı hal" adını taşıyan beş kitaptan ibarettir. En
eski düzenleme Tantrâkhyâyika adını taşır. Bunun ikinci bir şekli de Pançatantra adını
taşımakta ve
Hindistan'da yaygın bir halk kitabı olarak sayısız varyantı bulunmaktadır.5
Berzeveyh ya da Burzöe ilk beş bölümü Pançatantra'dan çevirdikten sonra esere diğer Hint
masallarını da kattı. Sonradan eklenen bu üçünün kaynağının Mahâbhârata olduğu
anlaşılmıştır.6
Daha sonra gelen iki bölüme ise Pançatantra'nın daha yeni bir şekli olan Hitopadesa'da
tesadüf edilmiştir.7 O halde elimizdeki Kelile ve Dirime kitabının geri kalan kısımları
Berzeveyh ve Đbnü'l-Mukaffa tarafından yazılmıştır. Bunlar, zamanın icabına göre bazı
eklemeler ve tadilattan ibarettir.
Konunun uzmanlarından olan Prof. J. Hertel'e göre kitabın tümünün yekpare halde Sanskritçe
olarak bulunamaması akla iki ihtimali getirmektedir: ya bir bütün teşkil ediyordu, Berzeveyh
çeviriyi bu bütünden yaptı ve o bütün sonradan parçalandı; yahut Berzeveyh konuya uygun